Γλωσσάρι

Αλυσίδα αξίας:
“Η συνολική αλληλουχία δραστηριοτήτων ή μερών που παρέχουν ή λαμβάνουν αξία με τη μορφή προϊόντων ή υπηρεσιών. Τα μέρη που παρέχουν αξία είναι προμηθευτές, αποσπασμένοι εργαζόμενοι, εργολήπτες και άλλοι. Τα μέρη που λαμβάνουν αξία είναι οι πελάτες, οι καταναλωτές, οι πελάτες, τα μέλη και άλλοι χρήστες.” (Πηγή: ISO 26000). 

Δείκτης επίδοσης (KPI’s – key performance indicators):
Οι δείκτες επίδοσης στον Κώδικα Βιωσιμότητας παρέχουν περισσότερη επεξήγηση και ποσοτικοποίηση. Ως εκ τούτου, βελτιώνουν  τη συγκρισιμότητα των κριτηρίων του Κώδικα για όλους τους χρήστες που δηλώνουν τη συμμόρφωσή τους με τον Κώδικα Βιωσιμότητας. Οι δείκτες επίδοσης βοηθούν για παράδειγμα την κεφαλαιαγορά να τους ενσωματώσει στα μοντέλα ανάλυσης ή να τους χρησιμοποιήσει στον καθορισμό βασικών δεδομένων (π.χ. εκπομπές ανά μονάδα ισχύος).  

Διαδικασία:
"Διαδικασία είναι ένα διαρθρωμένο σύνολο συνδεόμενων δραστηριοτήτων οι οποίες από κοινού καταλήγουν σε αποτέλεσμα το οποίο προσθέτει αξία  στον χρήστη." (Πηγή: DIN ISO 9001).

Διαχειριστικά συστήματα που σχετίζονται με πτυχές της βιωσιμότητας: 
Οι απαιτήσεις επίδοσης που σχετίζονται με τη βιώσιμη διαχείριση αφορούν συγκεκριμένα διαχειριστικά συστήματα. Πλην του ISO 26000 που αποτελεί πλαίσιο κατευθύνσεων και οδηγιών, ένα ενιαίο πιστοποιήσιμο σύστημα διαχείρισης για τη βιώσιμη διαχείριση δεν υπάρχει. Τα παρακάτω συστήματα σχετίζονται με ορισμένες πτυχές του συνολικού συστήματος: EMAS (Eco Management and Audit Scheme – Ευρωπαϊκός Κανονισμός), ISO 14001 (διεθνές περιβαλλοντικό διαχειριστικό σύστημα), ISO 9001 (διεθνές διαχειριστικό σύστημα ποιότητας), SA 8000 (διεθνές πρότυπο που αφορά στις προδιαγραφές εργασιακών συνθηκών από το διεθνή μη κερδοσκοπικό οργανισμό, Social Accountability International). 

Διαφθορά:
Η κατάχρηση της εξουσίας για ίδιον όφελος ή κέρδος. Οι Επιχειρηματικές Αρχές για την Καταπολέμηση της Δωροδοκίας είναι κατευθύνσεις της Διεθνούς Διαφάνειας που επικεντρώνονται στις εταιρίες και βελτιώνουν την πρόληψη και αποφυγή της διαφθοράς. Περισσότερες κατευθύνσεις δίνονται από τον ΟΟΣΑ και τον ΔΟΕ. 

ΔΟΕ (Διεθνής Οργανισμός Εργασίας):
Ο ΔΟΕ καθορίζει τις δράσεις του σύμφωνα με τις τέσσερις θεμελιώδεις αρχές του (ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και δικαίωμα στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, εξάλειψη της καταναγκαστικής εργασίας, κατάργηση της παιδικής εργασίας και εξάλειψη των διακρίσεων σε θέματα εργασίας και απασχόλησης). Στη βάση αυτή, από το 1930 έχουν δημιουργηθεί οκτώ συνολικά πρότυπα εργασίας: η Ελευθερία του Συνεταιρίζεσθαι και η Προστασία του Δικαιώματος του Συνδικαλισμού, το Δικαίωμα στο Συνδικαλίζεσθαι και των Συλλογικών Διαπραγματεύσεων, η Κατάργηση της Καταναγκαστικής Εργασίας, οι Ίσες Αμοιβές και Διακρίσεις (Εργασία και Απασχόληση), Κατώτατο όριο ηλικίας και Πρόληψη και Άμεση επέμβαση για την Εξάλειψη των χειρότερων μορφών παιδικής εργασίας. 

Επιχορηγήσεις:
Ο όρος αναφέρεται σε όλες τις ενισχύσεις που δεν βασίζονται σε νομικές υποχρεώσεις, π.χ. δωρεές και χορηγίες. 

Εύρος απολογισμού:
Για λόγους συγκρισιμότητας με τους οικονομικούς απολογισμούς, ο Κώδικας Βιωσιμότητας, κατά κανόνα, αναφέρεται στην ίδια ομάδα επιχειρήσεων με αυτές που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να είναι χρήσιμο και απαραίτητο να υπάρχει παρέκκλιση από αυτές. Αυτό που απαιτείται συνήθως είναι η επέκταση σε σχέση με τους οικονομικούς απολογισμούς όταν π.χ θα πρέπει να γίνει αναφορά σε θέματα εφοδιαστικής αλυσίδας. Στις περιπτώσεις αυτές, οι εταιρίες το καταδεικνύουν και αιτιολογούν την απόφασή τους. 

Οδηγία της ΕΕ για τη δημοσιοποίηση μη οικονομικών πληροφοριών:
Οι απαιτήσεις της ΕΕ ως προς την έκδοση απολογιστικών εκθέσεων επηρεάζει άμεσα τις εταιρίες της κεφαλαιαγοράς με περισσότερους από 500 εργαζομένους και/ή ένα συνολικό ισολογισμό των € 20.000.000 και/ή καθαρό ύψος κύκλου εργασιών πάνω από € 40.000.000. Εστιάζει σε οντότητες δημοσίου ενδιαφέροντος που είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο ή εκδίδουν ομόλογα, καθώς και σε παρόχους οικονομικών υπηρεσιών όπως τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρίες. Με έναρξη το οικονομικό έτος 2017, θα πρέπει οι οργανισμοί / εταιρείες να συμπεριλάβουν στην ετήσια αναφορά τους (οικονομικό απολογισμό), στοιχεία σχετικά με την επίδοσή τους σε ό,τι αφορά το περιβάλλον, την κοινωνία, τους εργαζομένους, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη διαφορετικότητα. Οι επιχειρήσεις/οργανισμοί που επηρεάζονται θα πρέπει να εφαρμόσουν την αρχή “συμμόρφωση ή επεξήγηση” όταν υποβάλλουν την αναφορά τους στα εξειδικευμένα θέματα της Οδηγίας. Ο Κώδικας Βιωσιμότητας  δύναται, μεταξύ άλλων, να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη της συγκεκριμένης απαίτησης.

Οικουμενικό Σύμφωνο Ηνωμένων Εθνών: 
Το Οικουμενικό σύμφωνο του ΟΗΕ (UN Global Compact) είναι ένα πλαίσιο για επιχειρήσεις που δεσμεύονται στην ευθυγράμμιση των δραστηριοτήτων και στρατηγικών τους με 10 παγκόσμια αποδεκτές αρχές στους τομείς της κοινωνίας και του περιβάλλοντος. Οι επιχειρήσεις που το υπογράφουν είναι συνήθως πολυεθνικές που δεσμεύονται να εφαρμόζουν αυτές τις αρχές σε όλο τον κόσμο και επίσης να επηρεάζουν τους επιχειρηματικούς τους συνεργάτες (κυρίως προμηθευτές και υπεργολάβους) να πράττουν το ίδιο. Οι προσχωρούσες εταιρίες στο Οικουμενικό Σύμφωνο των Ηνωμένων Εθνών δεσμεύονται να ευθυγραμμίσουν τις λειτουργίες τους με τις δέκα αρχές της βιωσιμότητας. Αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ανθρώπινα δικαιώματα, εργασιακά πρότυπα, περιβαλλοντική προστασία και την καταπολέμηση της διαφθοράς. 

ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης):
Το 2011, ο ΟΟΣΑ διαμόρφωσε τις κατευθύνσεις για την υπεύθυνη συμπεριφορά πολυεθνικών επιχειρήσεων (OECD guidelines for multinational enterprises). Οι κατευθύνσεις αυτές καθορίστηκαν μέσω εκτεταμένης διεθνούς διαδικασίας διαβούλευσης με εταιρίες, εμπορικές ενώσεις, ΜΚΟ και κυβερνήσεις και συμφωνήθηκαν με σύμβαση μεταξύ των κυβερνήσεων των χωρών του ΟΟΣΑ και κάποιων ακόμα. Δεν είναι δεσμευτικές για τις επιχειρήσεις καθώς ουσιαστικά αποτελούν κατευθυντήριες οδηγίες. 

Ουσιαστικότητα:
Η αρχή της ουσιαστικότητας προέρχεται από τα αγγλο-αμερικανικά λογιστικά πρότυπα. Σύμφωνα με αυτά, όλες οι καταστάσεις που είναι ουσιαστικές θα πρέπει να δημοσιοποιούνται στις ετήσιες οικονομικές εκθέσεις επειδή επιδρούν στο αποτέλεσμα του οικονομικού έτους. Στον Κώδικα Βιωσιμότητας, η αρχή της ουσιαστικότητας εφαρμόζεται στις δραστηριότητες των επιχειρήσεων που αφορούν τον κοινωνικό και περιβαλλοντικό τους αντίκτυπο.. Στον Κώδικα Βιωσιμότητας, η έννοια της ουσιαστικότητας εφαρμόζεται σε ολόκληρο το έγγραφο. 

Πόροι οικοσυστήματος: 
Αυτός ο συλλογικός όρος περιγράφει τα οφέλη και τα πλεονεκτήματα των οικολογικών συστημάτων που οι άνθρωποι χρησιμοποιούν. Σχετίζεται, για παράδειγμα, με τις επεμβάσεις στο έδαφος, την επικονίαση των φυτών, την ανακύκλωση των θρεπτικών συστατικών και της γενετικής ποικιλότητας, των φυσικών πόρων, όπως τρόφιμα, νερό, ξυλεία, ίνες, πρώτες ύλες για τα φαρμακευτικά προϊόντα, αλλά επιπλέον και με κανονιστικά οφέλη σε όρους κλίματος, γονιμότητας του εδάφους, υδάτινων πόρων, διάθεσης αποβλήτων. 


Συμμέτοχοι:
Οι συμμέτοχοι είναι νομικά ή φυσικά πρόσωπα που επηρεάζουν ή επηρεάζονται ή αναμένεται ότι θα επηρεαστούν στο μέλλον από τις δραστηριότητες, τα προϊόντα και/ή τις υπηρεσίες μιας επιχείρησης ή ενός οργανισμού. Στους συμμετόχους περιλαμβάνονται πελάτες, εργαζόμενοι, προμηθευτές, μη κυβερνητικοί οργανισμοί, ομάδες της κοινωνίας πολιτών και άνθρωποι που έχουν επηρεαστεί από τις δραστηριότητες μιας εταιρίας καθώς επίσης και πάροχοι οικονομικών υπηρεσιών και επενδυτές. Οι συμμέτοχοι ασκούν επιρροή στην πορεία και επιτυχία της εταιρίας συχνά φέρνοντας στην επιφάνεια προβληματισμούς για θέματα χρηστής εταιρικής διαχείρισης, περιβαλλοντικής προστασίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αντιμετώπισης θεμάτων κοινωνικού ενδιαφέροντος.  

Εφοδιαστική αλυσίδα:
"Αλληλουχία δραστηριοτήτων ή μερών που παρέχουν προϊόντα ή υπηρεσίες στον οργανισμό" (Πηγή: ISO 26000). Ανάλογα το επιχειρηματικό πεδίο μιας εταιρίας, οι εφοδιαστικές αλυσίδες δύνανται να διαφέρουν σε έκταση ή παραρτήματα. Το βάθος της εφοδιαστικής αλυσίδας υποδηλώνει τα στάδια απόκτησης των πρώτων υλών, προκατασκευής, διύλισης, παραγωγής, πωλήσεων και logistics. Επιπροσθέτως, η ευθύνη προϊόντος μπορεί να αναφέρεται στη χρήση των προϊόντων από τους καταναλωτές, στην ανακύκλωση και στη διάθεσή τους (βλ. αλυσίδα αξίας).


Τοπική Κοινωνία:
Στο πλαίσιο του Κώδικα Βιωσιμότητας, η τοπική κοινωνία πρέπει να γίνεται αντιληπτή ως ομάδα ατόμων ή αρχών που συνδέονται μεταξύ τους γεωγραφικά ή λόγω συγκεκριμένων χαρακτηριστικών. Η τοπική κοινωνία προσφέρει στα μέλη της το χώρο μέσα στον οποίο δύνανται να αναλάβουν πολιτική δράση. Στις δημοκρατικές κοινωνίες, το κράτος είναι η κυρίαρχη μορφή οργάνωσης της πολιτικής τοπικής κοινωνίας κυρίως με την εμπλοκή τοπικών κοινοτήτων ως ένα από τα πρωταρχικά υποσυστήματα. Οι εταιρίες δύνανται να έχουν θετική ή αρνητική επιρροή στις οικονομικές, κοινωνικές ή οικολογικές συνθήκες της τοπικής κοινωνίας. Παραδείγματα  συνεισφορών από εταιρείες και οργανισμούς στις τοπικές κοινωνίες - κοινότητες αποτελούν η πληρωμή των φόρων, η απασχόληση και οι αγορές από τοπικούς προμηθευτές.

Χρήση:
Η χρήση των πόρων του οικοσυστήματος περιλαμβάνει δεδομένα σχετικά με τη χρήση και την κατανάλωση των φυσικών πόρων, όπως, ιδίως, οι εισροές, ο σχεδιασμός της διαδικασίας, τα εξερχόμενα και οι εκροές, καθώς και τα δεδομένα σχετικά με τις επιπτώσεις στον κύκλο ζωής των προϊόντων και των υπηρεσιών.

EFFAS:
Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Κοινωνιών Οικονομικών Αναλυτών (EFFAS) είναι ο Οργανισμός-ομπρέλα των εθνικών κοινωνιών των Ευρωπαίων οικονομικών αναλυτών. Η EFFAS καθορίζει δείκτες επίδοσης από τη σκοπιά των αναλυτών και των επενδυτών και τους οποίους έχει επαληθεύσει με τους χρήστες, με στόχο να εντάξει παραμέτρους περιβαλλοντικές, κοινωνικές και εταιρικής διακυβέρνησης στους απολογισμούς των εκπροσώπων της κεφαλαιαγοράς και στις πρακτικές των παρόχων οικονομικών υπηρεσιών (οικονομικοί αναλυτές).

GRI (Global Reporting Initiative):
Πρόκειται για ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα με μια ποικιλία εμπλεκομένων εταίρων που ιδρύθηκε το 1997 από τη Συμμαχία των Περιβαλλοντικά Υπεύθυνων Οικονομιών (Coalition for Environmentally Responsible Economies – CERES) και το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP). Η Συμμαχία των Περιβαλλοντικά Υπεύθυνων Οικονομιών είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που για παραπάνω από 25 χρόνια έχει ασκήσει πίεση σε θέματα διαχειριστικής υπευθυνότητας για τη βιωσιμότητα, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα. Το GRI ανέπτυξε ένα συνεκτικό πλαίσιο για κατάρτιση απολογισμού βιωσιμότητας που μπορεί να εφαρμοστεί παγκοσμίως. Για το σκοπό αυτό, το GRI προσδιορίζει ένα σύνολο διαφοροποιημένων δεικτών επίδοσης. 

ISO 26000:
Το πρότυπο-πλαίσιο οδηγιών για την Κοινωνική Υπευθυνότητα των επιχειρήσεων και Οργανισμών καταρτίστηκε στη βάση μιας πολυ-συμμετοχικής προσέγγισης με ειδικούς από 90 χώρες και 40 διεθνείς ή περιφερειακούς οργανισμούς. Το ISO 26000 είναι μη πιστοποιήσιμο καθώς παρέχει ουσιαστικά κατευθύνσεις για την ενσωμάτωση των αρχών εταιρικής κοινωνικής ευθύνης σε έναν οργανισμό/επιχείρηση. 
Προσέγγιση κύκλου ζωής: Η προσέγγιση αυτή αφορά το όλο πλαίσιο που αφορά ένα προϊόν ή υπηρεσία, δηλαδή από την εξόρυξη πρώτων υλών και την παραγωγή ενέργειας, στην παραγωγή και τη χρήση τους, μέχρι την εναπόθεση ή ανάκτηση στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Οι κύριοι στόχοι της ανάλυσης κύκλου ζωής είναι η μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προϊόντων και των υπηρεσιών και η βελτίωση της κοινωνικοοικονομικής τους απόδοσης σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους. Οι οργανισμοί θα πρέπει να επικεντρώνονται στην ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων και όχι μόνο στη συμμόρφωση με νόμους και κανόνες. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να δεσμευτούν στη διαρκή βελτίωση της περιβαλλοντικής τους επίδοσης." (Πηγή: ISO 26000).